Bijeenkomst 19 augustus 2026 ‘De geschiedenis van Jan Tabak’ door Erik Huijbregts
Aanwezig: ……. Afwezig: ……..
Opening:
Machteld vierde haar 80e verjaardag en trakteert.
Margriet is onverwacht afwezig, naar later blijkt door een ziekenhuisopname van haar man.
Greetje revalideert na een heupoperatie. Antoinette brengt haar namens ons een bezoek.
Mededelingen van het bestuur:
Antoinette wijst op de toegestuurde enquête over de Buitendag. Zij hoopt op respons binnen 14 dagen zodat wij tijdens de september-bijeenkomst e.e.a. kunnen bespreken. In september houden wij een Allerhande, naar oorspronkelijke opzet. D.w.z. inbreng van allerhande actuele onderwerpen die ons bezig houden, waaruit we een aantal gespreksonderwerpen voor die middag kiezen.
Antoinette brengt vervolgens verslag uit van haar contacten met Probusgroep Hilversum. Deze lopen constructief en gaan naar verwachting leiden tot een gezamenlijke bijeenkomst van een aantal lokale/regionale Probusgroepen in najaar 2026. Nader bericht erover volgt later. Tijdens het contact bleek dat een van de Hilversummer Probusleden een interessante lezing over AI ‘op de plank heeft liggen’, Om te achterhalen of dit aanbod een goede match heeft met de vragen die over dit onderwerp op dit moment bij ons leven, roept Antoinette op bij de septemberbijeenkomst in te brengen waar ieders belangstelling vooral naar uitgaat.
Rondvraag:
Leonore brengt alvast in dat het wat haar betreft vooral ook moet gaan over de ontwikkeling van datacentra en de vraag hoe AI kan worden ingedamd.
Annegien meldt het initiatief van een bevriende componist en wijst op voorstellingen Broze Aarde – Nederlands Blazers Ensemble in oktober a.s. Broze Aarde, is een muzikaal eerbetoon aan onze kwetsbare planeet, gebaseerd op de dichtbundel Broze aarde van de Zuid-Afrikaanse schrijfster Antjie Krog.
Lezing: ‘De geschiedenis van Jan Tabak’ door gastspreker Erik Huijbregts
Dat de bijeenkomst ‘De geschiedenis van Jan Tabak’ als onderwerp had, was bij binnenkomst meteen duidelijk. Gastheer/presentator Erik Huijbregts had een tableau met memorablia klaargezet.
Met veel enthousiasme en humor doorliep hij met ons de geschiedenis van zijn werkplek. Anekdotes, gebaseerd op persoonlijke contacten met sleutelfiguren waren het hoofdbestanddeel van zijn presentatie. Vooral zijn contact met Siep Speerstra en zijn vrouw Annemiek wakkerden de interesse van Erik voor de geschiedenis van Jan Tabak aan. Zozeer, dat inmiddels op zijn initiatief in een van de vergaderzalen een historische tentoonstelling is ingericht met documenten en foto’s. Als ‘hotelarchivaris’ ontfermt Erik zich over documenten, foto’s en memorabilia, zoals oud serviesgoed en zilverwerk. Hij houdt zich aanbevolen voor spullen die een verrijking van de historische collectie zijn.
Pratend over de geschiedenis van Jan Tabak verwijst Erik regelmatig naar publicaties van de Historische Kring Bussum.
De geschiedenis van Jan Tabak gaat terug naar 1687. Oorspronkelijk stond het etablissement ongeveer op de plek waar nu appartementencomplex Zandbergen te vinden is. Jan Jacobsz. Toebaxman kreeg toestemming in de schootsvelden het houten logement ‘Sandbergen’ te bouwen. Het stond al meteen bekend als Jan Tabak. Het lag aan een handelsroute, 4 uur weegs van Amsterdam en Amersfoort: een pleisterplaats.
In 1813 bevond het logement zich nog op de oorspronkelijke plek. De Franse soldaten van Napoleon kregen het benauwd nadat hun keizer de slag bij Leipzig had verloren. Om te voorkomen dat hun oprukkende tegenstanders het logement bij de belegering van Naarden als hoofdkwartier zouden gebruiken, staken ze het in brand. De ruïne en het bijbehorend perceel werden rond 1821 gekocht door Van Rossum, die er een villa bouwde, als onderdeel van een landgoed dat zich uitstrekte over het gebied waar nu de A1 doorheen loopt.
In 1826 verrees op de huidige locatie van Jan Tabak een nieuw etablissement: Zandhoeve. Eigenaar was majoor De Seyff. De concurrentie zag kans pal naast de Zandhoeve een herberg te bouwen onder de naam De Nieuwe Jan Tabak. Er volgt dan een geschiedenis van brand op brand en wisselingen van grondeigenaren, waaronder Bredius.
Op de huidige locatie ontwikkelt Jan Tabak zich tot ‘een drukbezocht en geliefd oord voor Gooiers en Amsterdammers voor zondaguitstapjes en voor reizigers’. In 1882 wordt de Gooise stoomtram aangelegd, bekend als ‘de Gooische Moordenaar’. Er komt een halte bij Jan Tabak, waardoor de accommodatie nog meer in trek komt. In de loop van de tijd wordt het complex uitgebreid met onder andere tennisbanen. Het echtpaar Speerstra-Meuskens zwaait er intussen de scepter. Speerstra realiseert in 1962 een grootscheepse verbouwing, waardoor het hotel niet alleen beschikt over een tennisbaan, maar ook over een midgetgolfbaan en een American Bar. Een gewilde plek voor de elite, waaronder binnen- en buitenlandse muzieksterren als Mick Jagger en Elton John.
Door de aanleg van de A1 komt Jan Tabak buiten de verkeersstroom te liggen. In 1977 sluit Jan Tabak. Het plan om op de locatie luxewoningen te bouwen, gaat uiteindelijk niet door.
De Golden Tulipgroep vestigde zich met financiële ondersteuning van veel Gooiers die voor 12,50 een aandeel kochten. In november 1984 werd het nieuwe hotel Jan Tabak geopend. De Nederlandse hotelketen Golden Tulip werd in 2000 overgenomen door NH Hotel Group, een internationale hotelketen.
Erik slaagde er voortreffelijk in hoogte- en dieptepunten speels te illustreren met passages uit boeken (Hella Haasse en Paul Biegel), verhalen over een verguld tabaksblad, een teruggebrachte verzilverde theepot, suikerzakjes, een zoekgeraakt schilderij, een wijnfles uit vervlogen tijden en veel meer. Antoinette bedankt Erik met een geschiedkundig boekje over de omgeving van Jan Tabak.
WdVK/20 augustus 2026